Hương vị núi rừng Tây Nguyên luôn có sức hút đặc biệt, và một trong những món ăn đậm chất truyền thống ấy chính là gà nướng cơm lam. Cùng KaTu Nguyễn bước vào hành trình từ khâu vào rừng chặt nứa, chuẩn bị nguyên liệu đến khi món ăn thơm lừng được hoàn thành, mang đến trải nghiệm ẩm thực chân thực và sống động nhất.
Mục lục [Hiển thị]
Hành trình vào rừng tìm nguyên liệu
Mọi thứ bắt đầu từ khu rừng gần nhà, nơi KaTu Nguyễn sinh sống. Khung cảnh nơi đây vào thời điểm này mang một vẻ đẹp rất riêng: những cơn mưa đầu mùa đã bắt đầu, hoa đỗ quyên khoe sắc và một chút sương mù nhẹ phủ trên những tán cây. Đây chính là lúc thích hợp để tìm kiếm nguyên liệu chính cho món cơm lam – những cây nứa tươi.
Việc chọn ống nứa là một bước quan trọng quyết định chất lượng món ăn. Những cây nứa được chọn không được quá to cũng không quá bé, mà phải có kích thước vừa phải, đường kính chỉ khoảng hai ngón tay. Loại nứa này khi làm cơm lam sẽ cho thành phẩm đẹp và ngon nhất. Nếu ống quá to, cơm sẽ không chín đều và dễ bị sống.
Trong hành trình này, KaTu còn chia sẻ về những đặc sản khác của rừng, như cây chổi rừng với buồng hoa non có thể dùng làm nộm, hay cách người dân tận dụng ống nứa để làm các món như thịt lam, cá lam. Đó là những nét văn hóa ẩm thực độc đáo, gắn liền với đời sống của đồng bào nơi đây.
Bí quyết chuẩn bị và chế biến
Sau khi có được những ống nứa ưng ý, công đoạn chuẩn bị và chế biến bắt đầu. Quy trình làm món gà nướng cơm lam tuy không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm.
Chuẩn bị cơm lam:
Ngâm gạo: Gạo nếp được ngâm trong nước khoảng một tiếng. Bước này giúp hạt gạo mềm, khi nấu sẽ dẻo và ngon hơn. Cho gạo vào ống: Đây là công đoạn tốn thời gian và cần sự khéo léo. Gạo được cho từ từ vào ống nứa. Một mẹo nhỏ là có thể chế một cái phễu từ phần cổ chai để việc đổ gạo vào dễ dàng hơn. Đong nước: Lượng nước cho vào ống cần được cân nhắc kỹ. Vì gạo đã được ngâm lâu, nếu cho quá nhiều nước, cơm sẽ bị nhão. Chỉ cần một ít nước vừa đủ. Bịt kín miệng ống: Sau cùng, miệng ống được bịt kín bằng lá chuối hoặc một vật liệu thích hợp để giữ nhiệt và hương vị.Ướp và nướng gà: Nguyên liệu tạo nên hương vị đặc trưng cho món gà chính là lá mắc mật (hay còn gọi là lá móc mật). Đây là một loại gia vị đặc sản của vùng Tây Bắc và Tây Nguyên, có mùi thơm rất đặc trưng. Lá càng già thì hương thơm càng đậm đà.
Gà được sử dụng là gà ta thả vườn, nặng khoảng 1,5 kg, thịt chắc và thơm ngon. Gà được ướp với một hỗn hợp gia vị gồm:
- Muối
- Hạt tiêu
- Ớt xanh (ớt xiêm xanh)
- Hạt dổi mắc khén (một loại gia vị rừng)
- Lá mắc mật giã nhuyễn
Sau khi ướp, lá mắc mật tươi được nhét vào bụng gà rồi đem nướng trên than hồng. Cách nướng truyền thống này giúp thịt gà chín từ từ, thấm đều gia vị và có mùi thơm khói rất hấp dẫn.
Thành phẩm và cách thưởng thức đúng điệu
Sau một khoảng thời gian chờ đợi, thành phẩm cuối cùng đã sẵn sàng. Những ống cơm lam được lấy ra từ bếp lửa, lớp vỏ nứa bên ngoài đã cháy xém. Khi tước lớp vỏ đó đi, bên trong là phần cơm nếp dẻo thơm, bám nhẹ mùi khói nứa.
Con gà nướng vàng ruộm, da giòn, thịt mềm và thơm nức mùi lá mắc mật. Món ăn được bày biện đơn giản nhưng vô cùng bắt mắt. Điểm nhấn không thể thiếu là chén mắm ớt xiêm xanh tự làm – một loại nước chấm đặc biệt phù hợp với đồ nướng và hải sản, có vị chua chua ngọt ngọt từ ớt xanh, lá chanh và gia vị.
Cách thưởng thức món này cũng là một nghệ thuật. Người ta thường ăn theo kiểu "ghém": dùng tay bốc một miếng cơm lam, xé một miếng thịt gà, chấm cùng nước mắm ớt xiêm và cuốn với một chút rau thơm. Tất cả hòa quyện trong miệng tạo nên một hương vị khó quên – vị dẻo thơm của cơm nếp, vị đậm đà của thịt gà nướng và vị chua cay mặn ngọt của nước chấm.
Ý nghĩa văn hóa và ẩm thực
Món gà nướng cơm lam không đơn thuần chỉ là một món ăn. Nó là một phần của văn hóa ẩm thực Tây Nguyên, thường xuất hiện trong các dịp lễ hội, Tết hay các sự kiện cộng đồng quan trọng. Khi du khách đến với các khu du lịch ở Tây Nguyên, họ dễ dàng bắt gặp hình ảnh những ống cơm lam được bày bán như một đặc sản không thể bỏ qua.
Tuy nhiên, theo chia sẻ của KaTu Nguyễn, đây là món ăn tốn khá nhiều thời gian và công sức để chuẩn bị, từ việc vào rừng lấy nứa, ngâm gạo, nhồi gạo đến canh lửa nướng sao cho cơm không sống cũng không cháy. Vì vậy, nó thường chỉ được làm trong những dịp đặc biệt, khi có anh em bạn bè sum họp.
Kết luận
Hành trình từ khu rừng mờ sương đến bữa ăn ấm cúng đã khép lại, nhưng hương vị của món gà nướng cơm lam chắc chắn sẽ còn đọng lại mãi. Món ăn này không chỉ ngon bởi nguyên liệu tươi ngon từ núi rừng, mà còn bởi tình cảm, sự khéo léo và cả những câu chuyện văn hóa được gửi gắm trong đó. Nó là minh chứng cho một nét ẩm thực truyền thống độc đáo, đáng để trân trọng và trải nghiệm. Nếu có dịp ghé thăm Tây Nguyên, đừng quên tìm và thưởng thức món ăn đậm đà hương vị quê hương này.
