Người miền Tây vẫn thường bảo nhau, mùa mưa về là mùa của biết bao đặc sản mà chỉ cần nghĩ đến thôi đã thấy thèm. Từ những cây nấm mối mập ú sau trận mưa đầu mùa, cho đến những mẻ cá linh, cá lòng tong béo ngậy, tất cả như một lời mời gọi không thể cưỡng lại.
Nhưng để hiểu hết cái tình, cái vị của mùa mưa phương Nam, có lẽ phải bắt đầu từ những ký ức tuổi thơ. Còn nhớ những buổi sáng tinh mơ, khi cơn mưa đêm vừa dứt, cha đã gọi tôi dậy thật sớm. Tưởng là đi săn nấm mối, ai ngờ ra đến nơi mới thấy, đi tìm hoài chẳng thấy đâu. Có khi đi lòng vòng cả buổi, vô tình giẫm lên một củ nấm mối nằm lấp ló dưới đám lá mục, mới vỡ òa sung sướng. Cảm giác ấy, giờ nghĩ lại vẫn thấy ấm lòng.
Mục lục [Hiển thị]
Những cơn mưa đầu mùa và dấu hiệu của sự sống
Chẳng có gì báo hiệu mùa mưa về rõ rệt bằng những cơn mưa rào cuối tháng tư, đầu tháng năm. Trời đang nắng chang chang, tự nhiên tối sầm lại. Mây đen kéo về từ phía chân trời, gió nổi lên mạnh mẽ, cuốn theo những tiếng động ù ù xa xa. Rồi những hạt mưa đầu tiên bắt đầu rơi, lúc đầu lác đác, sau đó ào ào như trút nước.
Nước mưa chảy xuống, rơi lộp bộp trên mái nhà, rơi lách tách xuống mặt ao, mặt ruộng. Cả không gian oi bức của mùa khô như được gột rửa sạch sẽ. Cái nóng hầm hập tan biến, nhường chỗ cho hơi ẩm mát rượi. Cảm giác dễ chịu ấy lan tỏa khắp nơi, từ những chiếc lá xanh tươi hơn cho đến lòng người cũng phơi phới, nhẹ nhõm lạ thường.
Người miền Tây gọi đây là mùa “nước đổ”, mùa của sự sinh sôi. Những cánh đồng sau mưa bắt đầu xanh trở lại, những dòng kênh rạch đầy ắp nước, và cũng là lúc những món ngon đặc sản bắt đầu xuất hiện.
Nấm mối Đặc sản chỉ có một lần trong năm
Nói đến mùa mưa miền Tây, không thể không nhắc đến nấm mối. Loại nấm này chỉ xuất hiện sau những trận mưa đầu mùa, thường bắt đầu từ tháng 5 âm lịch và kéo dài đến hết tháng. Đây chính là lúc nấm mối mọc nhiều và ngon nhất.
Nấm mối thường mọc ở những gốc dừa, bụi tre, hay những vườn cây ăn trái lâu năm. Sáng sớm, chỉ cần đi lòng vòng một hồi là sẽ thấy những “tay” nấm mối nhỏ xíu, nhú lên khỏi mặt đất. Gặp chỗ nào nhiều, có thể nhổ được cả một mớ bộng bộng.
Cầm một cây nấm mối trên tay, bạn sẽ ngửi thấy ngay một mùi thơm đặc trưng, thoang thoảng, rất riêng. Người dân quê thường gọi đó là “mùi nấm mối cho đồ”. Sau khi nhổ về, nấm được cạo sạch lớp bùn đất bên ngoài, rửa lại nhiều lần cho thật sạch, để ráo rồi chế biến thành đủ món.
Đơn giản nhất là đem xào với một chút mỡ, tỏi và ớt. Chỉ vậy thôi, nhưng mùi thơm phức đã bay khắp nhà. Nấm mối có vị ngọt tự nhiên, đậm đà, không cần nêm thêm đường hay bột ngọt. Ăn với cơm nóng là “đã” hết sảy.
Nhưng cầu kỳ hơn, người ta còn dùng nấm mối để nấu cháo gà. Món cháo gà nấm mối mà dọn lên, kèm với gà luộc hay gà nướng, thì đúng điệu món ngon mùa mưa của phương Nam. Hột cháo gạo rang mềm tan trong miệng, còn nấm mối thì dai dai, giòn giòn, càng nhai càng thấy đậm đà. Cái vị ngọt thanh tự nhiên của nấm cứ quyện lấy đầu lưỡi, ăn một lần là nhớ mãi.
Cá đồng, ếch nhái Mùa của những món ngon béo bùi
Mưa xuống không chỉ làm nấm mối mọc, mà còn là tín hiệu cho các loại cá đồng sinh sôi. Những cơn mưa rào làm nước ở các con lạch, mương vườn dâng lên, mang theo phù sa và thức ăn cho đàn cá. Đây là lúc người dân quê lại rủ nhau đi thả lưới, đặt lờ, đặt lợp để kiếm mớ cá tươi ngon.
Cá linh, cá lòng tong, cá rô đồng, cá bống tượng… mỗi loại một vị, nhưng đều ngon hết chỗ nói. Cá linh thì đem kho tộ, ăn với bông điên điển là đúng bài. Cá lòng tong thì chiên giòn, chấm với nước mắm me chua ngọt. Cá rô đồng thì nấu canh chua với bông so đũa, ngọt lịm nước.
Ếch, nhái cũng là đặc sản mùa mưa không thể bỏ qua. Mấy con ếch đồng, cắt khúc, nấu cháo hay xào sả ớt đều ngon. Còn nhái thì chiên nước mắm, ăn với cơm nóng thì “hao cơm” vô cùng. Đặc biệt là món cá bống dừa kho tiêu. Những con cá bống dừa nhỏ xíu, thịt chắc nịch, đem ướp tiêu, thắng nước màu cho thật khô, đến khi nước cạn hết, cá săn lại, là có món cá bống dừa kho tiêu sền sệt, đậm đà.
Cua đồng cũng là một món quà của mùa mưa. Cứ mưa xuống, nước lên, cua lại kéo nhau về. Người dân chỉ cần thả lờ, sáng sớm gỡ lên là thế nào cũng có mớ cua. Cua đồng rang tiêu là món khoái khẩu của nhiều người. Cua được làm sạch, ướp hành tỏi, cho vào chảo rang với nước mắm và tiêu, đến khi thịt cua chuyển màu đỏ au, tỏa mùi thơm phức là đạt. Nhấm nháp món này với chút bia hay cơm nóng, nhai giòn rụm, cảm giác ấm bụng lạ thường.
Mắm và rau Hương vị đậm đà của miền Tây
Người miền Tây mà nói, mùa mưa còn là mùa ăn mắm ngon nhất trong năm. Mắm có vị mặn mòi, ăn trong tiết trời se lạnh của mùa mưa thì “hao cơm” lắm. Lẩu mắm nóng hổi, nhúng với đủ loại rau đặc sản như bông súng, bông điên điển, kèo nèo… thì khỏi chê.
Mắm kho thì ăn chung với rau sống, cũng “hao cơm” không kém. Mắm chưng, mắm lóc chân, mắm bằm chung với thịt heo, cá linh làm mắm rút… mỗi loại một kiểu, nhưng đều ngon. Món mắm rút phải có chút chát của khế chua, chuối chát, dưa leo, bắp chuối để quẹt ăn chung cho đúng điệu.
Rau đồng cũng là món quà của mùa mưa. Cứ mưa xuống là rau càng cua lại mọc nhóc dưới những gốc dừa râm mát. Người quê chỉ cần xách rổ đi mót dọc mấy bờ ruộng là thế nào cũng hái được mớ. Rau càng cua trộn gỏi gà, gỏi vịt, hay đơn giản chỉ chấm nước thịt kho, cũng ngon đúng điệu.
Rồi tới lá cách, thứ lá này hình như chỉ đợi mưa về là chồi ra những đọt lá non, xanh tươi mơn mởn. Lá cách thường được dùng để cuốn cá linh, cá rô chiên, chấm với nước mắm me, ăn một cách ngon lành.
Măng và trái giác Những món quà khác của mùa mưa
Mùa mưa cũng là mùa măng mọc. Những mụt măng tre, măng tầm vông nhú lên dưới mặt đất ẩm, nhìn ngon lành hết biết. Măng tươi mùa mưa đem hầm với thịt vịt, hay kho với thịt ba chỉ, coi dò heo, đều “hao cơm” lắm.
Trái giác cũng là một đặc sản mùa mưa. Mùa nắng thì dây giác héo rũ, nhưng mỗi khi mưa đổ xuống, dây giác lại bò lên xanh um, ra những chùm trái tròn tròn, căng mọng, màu xanh. Khi chín, trái chuyển sang màu đen bóng. Trái giác có thể dùng để nấu canh chua với bông súng đồng, hay kho với cá lóc, tạo nên món canh chua đậm đà, thơm ngon. Thêm một ít rau thơm để chấm chung thì hợp vô cùng.
Mùa mưa Không chỉ là món ngon, mà còn là kỷ niệm
Có thể nói, mùa mưa miền Tây là mùa của sự trù phú và ngon lành. Từ nấm mối, cá đồng, ếch nhái, đến mắm, rau, măng, trái giác… tất cả đều là những món quà mà thiên nhiên ban tặng cho con người nơi đây. Nhưng hơn cả những món ăn, mùa mưa còn là mùa của những kỷ niệm.
Nhớ những buổi chiều mưa, cả nhà quây quần bên nhau, bên nồi cháo gà nấm mối nóng hổi, hay nồi lẩu mắm sôi sùng sục. Những câu chuyện râm ran, những tiếng cười giòn tan, hòa cùng tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái nhà. Tất cả tạo nên một bức tranh ấm áp, bình dị mà khó quên.
Đối với những người con xa quê, mỗi khi mùa mưa về, lòng lại nao nao nhớ những hương vị quen thuộc. Nhớ cái mùi thơm của nấm mối xào, nhớ vị ngọt của cá linh kho tộ, nhớ cái béo bùi của ếch đồng xào sả ớt. Những hương vị ấy như thấm sâu vào máu thịt, theo họ đi suốt cuộc đời.
Mùa mưa không chỉ là nước trời, nước đất. Nó còn là mùa của những món ngon, mùa của sự chờ đợi và nhớ thương. Trời mưa bong bóng phập phồng, món ngon mẹ nấu, nỡ lòng nào mà quên. Nếu có dịp về miền Tây vào mùa mưa, đừng quên thưởng thức những món ngon đặc sản này nhé. Chắc chắn bạn sẽ có những trải nghiệm khó quên.
Bạn cũng có thể tham khảo thêm bí kíp xào 4 món ngon đơn giản để làm phong phú thêm bữa cơm gia đình mình, hoặc khám phá top 5 món ăn mặn "hao cơm" cho những ngày mưa thêm đậm đà. Và nếu yêu thích các món xào, đừng bỏ qua 7 công thức xào đậm đà dễ làm cho bữa ăn gia đình nhé.
